Trump Gümrük Vergilerinde Geri Adım Atmıyor: Küresel Piyasalar Serbest Düşüşe Geçti

ABD Başkanı Donald Trump, 2 Nisan 2025'te ilan ettiği kapsamlı gümrük vergisi paketinde geri adım atmayacağını açıkça ortaya koydu. Bu tutum, küresel borsaları tarihin en sert satış dalgalarından biriyle karşı karşıya bıraktı. 7 Nisan Pazartesi günü Asya piyasaları açılışıyla birlikte başlayan serbest düşüş, Avrupa ve ABD piyasalarına da sıçradı; analistler resesyon olasılığını giderek daha yüksek sesle dile getirmeye başladı.

Olayın Ayrıntıları

Trump yönetimi, 2 Nisan'da "Kurtuluş Günü" olarak adlandırdığı tarihte neredeyse tüm ithalata yüzde 10 oranında temel gümrük vergisi uygulamaya koydu. Çin'e yönelik oran yüzde 54'e, Avrupa Birliği'ne yüzde 20'ye, Vietnam'a yüzde 46'ya, Japonya'ya ise yüzde 24'e çıkarıldı. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Çin dışındaki ülkeler için 90 günlük erteleme yapılacağına dair haberleri kesinlikle yalanladı. Trump ise Çin'in misilleme tarifelerini geri çekmemesi halinde ek yüzde 50 vergi uygulayacağını tehdit etti.

Çin, bu adımlara ABD mallarına yüzde 34 karşı tarife ve kritik mineral ihracatına kısıtlamalar getirerek yanıt verdi. Avrupa Birliği de misilleme paketini hazırlamaya başladı. Ticaret Bakanı Howard Lutnick, tarifelerin ertelenmeyeceğini ve başkanın "küresel ticareti yeniden düzenlemek" istediğini vurguladı.

Piyasaların Tepkisi

7 Nisan'da küresel piyasalar sert düşüşler yaşadı:

• Hong Kong Hang Seng Endeksi yaklaşık otuz yılın en büyük tek günlük düşüşüyle yüzde 13 geriledi.
• Tayvan TAIEX tarihin en sert günlük kaybını yaşayarak yüzde 9,7 değer yitirdi.
• Japonya Nikkei 225 yüzde 7,83 düşerek Mart 2020'den bu yana en kötü kapanışını gördü.
• Singapur Straits Times Endeksi yüzde 7'nin üzerinde geriledi.
• Güney Kore KOSPI yüzde 5 değer kaybetti.
• Londra FTSE 100 açılışta yüzde 6 düşerken günü yüzde 4,25 kayıpla kapattı.
• Frankfurt DAX erken işlemlerde yüzde 7 geriledi.

ABD piyasaları ise gün içinde aşırı oynaklık yaşadı. S&P 500 endeksi, tüm zamanların en yüksek seviyesinden yüzde 20'nin üzerinde düşerek teknik olarak ayı piyasasının eşiğine geldi. Dow Jones günü yüzde 0,91 düşüşle, S&P 500 yüzde 0,23 düşüşle kapatırken Nasdaq yüzde 0,1 artışla toparlandı. Üç günlük kümülatif kayıplar ise 1987 Kara Pazartesi'sinden bu yana en kötü seviyeye ulaştı.

Uzman Değerlendirmeleri ve Resesyon Riski

Ekonomistler ve iş dünyası temsilcileri, tarifelerin olası sonuçları konusunda sert uyarılarda bulundu.

"Bu, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana görülen en yıkıcı ekonomi politikası olabilir." — Lawrence Summers, eski ABD Hazine Bakanı

JPMorgan, ABD resesyon olasılığını yüzde 60'a yükseltti; S&P Global ise bu olasılığı yüzde 30-35 aralığında değerlendirdi. Milyarder fon yöneticisi Bill Ackman tarifeleri "ekonomik nükleer savaş" olarak nitelendirirken JPMorgan CEO'su Jamie Dimon da ciddi endişelerini dile getirdi. Uluslararası Para Fonu (IMF), Nisan 2025 Dünya Ekonomik Görünümü raporunda küresel büyüme tahminini yüzde 3,3'ten yüzde 2,8'e indirdi ve ABD'nin büyüme beklentisini yüzde 0,9 puan düşürerek yüzde 1,8'e çekti.

Trump ise piyasa çalkantısını önemsemediğini belirterek tarifeleri "ticaret dengesizliklerini düzeltmek için gerekli ilaç" olarak tanımladı ve ABD'nin yıllarca "aptal liderlik" yüzünden diğer ülkeler tarafından sömürüldüğünü öne sürdü.

Öne Çıkan Rakamlar

• ABD efektif tarife oranı: yüzde 22,5 — 1909'dan bu yana en yüksek seviye
• İki günlük küresel borsa kaybı: 6,6 trilyon dolar
• Ham petrol fiyatı: Talep endişesiyle 2021 seviyelerine geriledi
• IMF küresel büyüme tahmini: yüzde 2,8 (Ocak tahmininden 0,5 puan düşük)